​ඇගේ නම කැතරින් ඩිකන්ස්. ඉතිහාසය විසින් ඇයව අමතක කර දමන්නට ඉඩ තිබුණි.

ඇයද ලේඛිකාවකි. ඇය විසින් රචිත 'What Shall We Have for Dinner?' නම් ග්‍රන්ථය හුදෙක් වට්ටෝරු පොතක් පමණක් නොව, වික්ටෝරියානු කාන්තාවන්ගේ ජීවිත, ඔවුන්ගේ නිර්මාණශීලිත්වය සහ ගෘහස්ථ බුද්ධිය විදහා දැක්වූ කැඩපතක් විය. එය ඉතා හොඳින් අලෙවි වූ අතර, ජනයා එය මිලදී ගත්තේ එහි ගුණාත්මකභාවය නිසාමය.

​නමුත් අද කිසිවෙකුට එය මතක නැත.

​ඇයව මතකයේ රැඳී ඇත්තේ "චාල්ස් ඩිකන්ස්ගේ බිරිඳ" ලෙස පමණි; පසුබිමේ සිටි කාන්තාවක ලෙස හෝ ඔහුගේ චරිතාපදානයේ එක් පාදසටහනක් ලෙස පමණි. මෙම මකාදැමීම අහම්බෙන් සිදු වූවක් නොවේ. චාල්ස් එය සහතික කළේය.

​1836 දී ඔවුන් විවාහ වන විට කැතරින් තරුණ, නිර්මාණශීලී සහ සංවේදී කාන්තාවකි. චාල්ස්ගේ වෘත්තීය ජීවිතය වේගයෙන් දියුණු වන විට ඇය ඔවුන්ගේ වර්ධනය වන පවුල කළමනාකරණය කළාය. වසර පහළොවක් තුළ ඇය දරුවන් දස දෙනෙකුට උපත ලබා දුන්නාය. එම කායික වෙහෙස පමණක් වුවද ඕනෑම අයෙකු බිඳ දැමීමට සමත්ය.

​ඇය නිවස පවත්වාගෙන ගියාය. දරුවන් ඇති දැඩි කළාය. චාල්ස්ගේ සාහිත්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ මිතුරන් වෙනුවෙන් රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයන් පැවැත්වූවාය. සේවකයන් පාලනය කළාය. සියලු සමාජ වගකීම් ඉටු කළාය. ඒ සියල්ල අතරතුර ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා ලොව සුප්‍රසිද්ධ ලේඛකයෙකු බවට පත් විය.

​ඔහුගේ කීර්තිය වැඩිවත්ම, ඇය සමඟ ගොඩනැගූ මෙම ජීවිතය පිළිබඳව ඔහු තුළ අමනාපයක් ඇති විය. වරක් ඔහුගේ නවකතාවලට ආභාසය ලබා දුන් එම පවුල් ජීවිතය ඔහුට සිරගෙයක් මෙන් දැනෙන්නට විය. ඔහුට සහාය වූ බිරිඳ ඔහුට කරදරයක් විය. දරුවන්ගේ ශබ්දය ඔහුට වදයක් විය.

​චාල්ස්ට නිදහස් වීමට අවශ්‍ය විය.

​නමුත් එවැනි ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙකුට දික්කසාදය විසඳුමක් නොවීය. එය සදාචාරයේ සහ පවුල් වටිනාකම්වල ආරක්ෂකයා ලෙස ඔහු ගොඩනගාගෙන තිබූ ප්‍රතිරූපය විනාශ කරනු ඇත. පවුලේ සතුට ගැන ලියූ මිනිසෙකු තම පවුල අත්හැර යන බව පෙනීම ඔහුට අවාසිදායක විය.

​එබැවින් ඔහු වෙනත් දෙයක් කළේය.

​ඔහු කැතරින් මානසිකව අසමතුලිත බවත්, අදක්ෂ මවක බවත් මිතුරන් අතර රාවයක් පතුරුවා හැරියේය. වික්ටෝරියානු එංගලන්තයේ කාන්තාවන් පාලනය කිරීම සඳහා "උමතුව" යන ලේබලය පහසුවෙන් භාවිත කළ හැකි විය.

​1858 දී ඔහු කැතරින්ව ඔවුන්ගේ නිවසින් බලහත්කාරයෙන් පිටුවහල් කළේය. ඇය ලේ කිරි දී ඇති දැඩි කළ ඇගේ දරුවන්ගෙන් ඇයව වෙන් කළේය. දරුවන් තමා ළඟ තබාගත් ඔහු, එක් දියණියක සමඟ පමණක් සීමිත සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට ඇයට ඉඩ දුන්නේය.

​ඉන්පසු ඔහු ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශයක් කරමින්, කැතරින් මානසිකව දුර්වල තැනැත්තියක බවත්, ඇය බිරිඳක හෝ මවක ලෙස අසාර්ථක වූ බවත් පැවසීය. මුළු මහත් ජනතාවම ඔහුව විශ්වාස කළහ. මන්ද ඔහු චාල්ස් ඩිකන්ස් වූ බැවිනි.

​කැතරින්ට තමා වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට වේදිකාවක් හෝ හඬක් තිබුණේ නැත. ඇය තමා නිවැරදි බව පවසන විට, චාල්ස් පැවසූ පරිදිම ඇය "උමතු කාන්තාවක" ලෙස හංවඩු ගසා ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.

​වසර ගණනාවකට පසු කැතරින්ගේ දියණිය වන කේටීගේ (Katey) ලිපි සහ මිතුරන්ගේ වාර්තා මතු වන්නට විය. ඒවායින් කියවුණේ වෙනස්ම කතාවකි.

​කැතරින් උමතු තැනැත්තියක නොවීය. ඇය වෙහෙසට පත්ව සිටියාය; හදවත බිඳී ගොස් තිබුණි. චාල්ස් ඇයව පාවිච්චි කර විසි කර දමා තිබුණි. 1879 දී ඇය මිය යන තුරුම තමාට සිදු වූ අසාධාරණය ගැන නිහඬව සිටියාය. චාල්ස් 1870 දී මිය ගිය විට ඔහු වීරයෙකු ලෙස වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේ (Westminster Abbey) හි තැන්පත් කෙරුණි. කැතරින් මිය ගිය විට එය කිසිවෙකුට වැදගත් නොවීය.

​අද වන විට විද්වතුන් කැතරින්ගේ ජීවිතය නැවත අධ්‍යයනය කරමින් සිටිති. ඇගේ ලිපි සහ ඇගේ වට්ටෝරු පොත අද සාහිත්‍යමය අගයකින් යුතුව සලකනු ලබයි.

​චාල්ස් ඩිකන්ස් යනු විශිෂ්ට ලේඛකයෙකු බව සැබෑවකි. නමුත් ඔහු තම බිරිඳගේ කීර්තිනාමය විනාශ කළ බවද සැබෑවකි. මේ සත්‍යයන් දෙකම එකවර පැවතිය හැකිය.

​කැතරින් ඩිකන්ස් යනු හුදෙක් "අසාර්ථක බිරිඳ" නොවේ. ඇය ලේඛිකාවකි, මවකි, සහ තමන්ගේම සිහින තිබූ කාන්තාවකි. අවසානයේදී ඇගේ සැබෑ හඬ ලෝකයට ඇසෙන්නට පටන් ගෙන ඇත. ඇය ප්‍රශ්නයක් නොවූ බවත්, ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයාට තමාගේම වැරදි පිළිගැනීමට නොහැකි වූ බවත් දැන් පැහැදිලිය.

​සටහන - ජනක ඉනිමංකඩ

අන්තර්ජාලයේ පළවූ ලිපියක පරිවර්තනයකි.

(මෙම සටහන 'විදර්ශන පාඨක ජාලය' ඇසුරිනි)